Gabinet Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Uniwersytet Warszawski
Gabinet Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie
Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
ul. Dobra 56/66
00-312 Warszawa
tel. 22 55 25 830

gabryc.buw@uw.edu.pl
www.buw.uw.edu.pl/zbiory-specjalne/gabinet-rycin

wstęp bezpłatny (obowiązkowe posiadanie aktualnej karty bibliotecznej)
czytelnia czynna: wtorek, czwartek: godz. 9.00–18.00 (w pozostałe dni książki z księgozbioru podręcznego Gabinetu Rycin można zamawiać do Czytelni Ogólnej BUW)
kierownik: dr hab. Jolanta Talbierska
pracownicy: dr Małgorzata Biłozór-Salwa, mgr Urszula Dragońska, mgr Marcin Falkowski, mgr Małgorzata Łazicka, dr Izabela Przepałkowska, mgr Przemysław Wątroba, mgr Jarosław Wołodko

Gabinet Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie powstał w 1818 roku. Obecnie w zbiorze znajduje się ok. 50 000 oryginalnych prac pochodzących z wieków XVI–XXI: rycin luźnych i w woluminach, rysunków artystycznych i architektonicznych. Najpełniej reprezentowane są wieki XVII i XVIII, przeważa twórczość artystów zachodnioeuropejskich. Podstawę zbiorów Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie stanowi kolekcja króla Stanisława Augusta. Została zakupiona od jego spadkobierców dla Uniwersytetu Warszawskiego w 1818 roku – dzięki temu nabytkowi Gabinet Rycin stał się najstarszym publicznym zbiorem graficznym w Polsce. Zakup obejmował rysunki artystyczne i architektoniczne, grafikę, woluminy z rycinami i albumy. Dzieła z kolekcji królewskiej, głównie XVII- i XVIII-wieczne, ułożone były tematycznie i umieszczone w charakterystycznych pudłach obciągniętych skórą, tzw.  tekach królewskich. Stanisław Kostka Potocki, inicjator kupna powyższej kolekcji, ofiarował w latach 1818–1821 część własnych zbiorów, w tym grafikę i rysunki mistrzów europejskich XVI i XVII wieku. Po upadku powstania listopadowego władze carskie skonfiskowały zbiory Gabinetu Rycin. W 1832 roku zostały one wywiezione do Rosji i złożone w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie przyłączono do nich zbiór Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (TPN) oraz kolekcję księcia Eustachego Sapiehy z Dereczyna. Dopiero w 1923 roku, na podstawie ustaleń traktatu ryskiego, Gabinet Rycin wraz z dołączonymi kolekcjami wrócił do Warszawy. W latach 1924–1939 zbiory uniwersyteckie powiększały się dzięki zakupom i darom. Najważniejszymi i największymi zespołami, które wzbogaciły Gabinet w omawianym okresie, były przede wszystkim: Archiwum Tylmana z Gameren (rysunki architektoniczne z XVII wieku),  kolekcje Dominika Witke-Jeżewskiego i Stanisława Patka (rysunki architektoniczne z XVIII i XIX wieku), dar Izydora Krzemickiego (drzeworyty chiaroscuro z XVI–XVIII wieku) oraz Henryka Grohmana (grafika zachodnioeuropejska i polska XIX/XX wieku). Zbiór rysunków artystycznych XVI–XX wieku liczy ok. 3500 obiektów – prac mistrzów szkół europejskich, a także autorów polskich i w Polsce działających. Jest to zespół o zróżnicowanym charakterze, kompozycje licznych artystów szkół obcych reprezentowane są nieraz tylko jedną pracą. Mimo że straty wojenne w dziale rycin dawnych mistrzów XVI–XVIII wieku należą do najdotkliwszych, nadal reprezentowane są niemal wszystkie szkoły i okresy grafiki europejskiej, najpełniej wieki XVII i XVIII. Mniej liczne są polonika. Wyjątkowo cenny zespół rysunków architektonicznych i dekoracyjnych (ponad 3500) jest ściśle związany z historią i kulturą Polski. Reprezentują go unikatowe w skali europejskiej archiwum Tylmana z Gameren oraz projekty z drugiej połowy XVIII i pierwszej połowy XIX wieku, pochodzące w większości z kolekcji króla Stanisława Augusta. Zbiór grafiki XIX–XX wieku stosunkowo dobrze ukazuje rozwój litografii, reprezentowany dziełami artystów obcych i polskich. Ich tematyka to przede wszystkim portrety i widoki (często wydawane w seriach), a także sceny rodzajowe i historyczne. Początki nowoczesnej grafiki artystycznej reprezentują prace wybitnych twórców europejskich, polskich i amerykańskich drugiej połowy XIX i początków XX wieku. Znaczna część najlepszych prac pochodzi z kolekcji Henryka Grohmana, przekazanej do Gabinetu Rycin tuż przed wybuchem II wojny światowej. Dzisiejsze obszary działalności pracowników Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie to przede wszystkim gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów, a także upowszechnianie wiedzy poprzez aktywność na polu naukowym, wystawienniczym i dydaktycznym.