Adres:
 
ul. Floriańska 25
31-019 Kraków
 
Tel. centrala 012 421 92 79
Tel/fax 012 422 42 84
e-mail: mf@mp.pl
 
Dyrektor: prof. dr hab. Zbigniew Bela
 
Ekspozycja czynna:
Poniedziałek nieczynne
Wtorek 12.00 – 18.30
Środa 10.00 – 14.30
Czwartek 10.00 – 14.30
Piątek 10.00 – 14.30
Sobota 10.00 – 14.30
Niedziela 10.00 – 14.30
 
Stała ekspozycja zajmuje 5 kondygnacji (12 sal wystawowych).
Uwaga! Ostatni zwiedzający (indywidualnie) wchodzą do muzeum
do godz. 13.45, we wtorki do godz. 17:45.
 

Informacja i rezerwacja grup:
Poniedziałek – piątek 8.00-15.00
Telefon: 012 422 42 84
 
Grupy większe niż 10-osobowe prosimy zgłaszać telefonicznie lub bezpośrednio w Muzeum. Do dyspozycji osób zwiedzających Muzeum indywidualnie lub w małych grupach są krótkie opisy w siedmiu językach (angielski, francuski niemiecki, hiszpański, włoski, rosyjski i polski), umieszczone w drewnianych skrzynkach przed każdą z sal. Komplet opisów w wersji kserograficznej można kupić na portierni.
 
Ceny biletów:
 
Zwiedzanie indywidualne:
9.00 zł – bilet normalny
6.00 zł – bilet ulgowy (uczniowie, studenci, emeryci i renciści)

Zwiedzanie w grupie z przewodnikiem:
13.00 zł – bilet normalny
9.00 zł – bilet ulgowy
 


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Krakowskie Muzeum Farmacji to jedno z kilku muzeów Uniwersytetu Jagiellońskiego, obok takich jak Muzeum Collegium Maius, gdzie eksponowane są m.in. dawne instrumenty naukowe, Muzeum Wydziału Lekarskiego UJ, gdzie m.in. można podziwiać sporządzone przez prof. Bierkowskiego modele dydaktyczne i opracowany przez niego, tzn. też ilustrowany atlas anatomiczny, następnie Muzeum Zoologicznym UJ ze wspaniałą kolekcją egzotycznych motyli, wreszcie Muzeum Ogrodu Botanicznego UJ, które najlepiej odwiedzić w maju, żeby przy okazji pospacerować po samym ogrodzie.
Krakowskie Muzeum Farmacji wymyślił i zorganizował Stanisław Proń. W 1911 roku, jako kilkunastoletni chłopiec, ukończył trzyletnią praktykę aptekarską u swego stryja Mikołaja Pronia, właściciela apteki „Pod Złotą Głową” w Krakowie przy Rynku Głównym 13. Po maturze zmienił jednak kierunek swoich zainteresowań i zapisał się na studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. W okresie międzywojennym pracował w różnych miejscach jako urzędnik, m.in. jako burmistrz Sokala na Wołyniu, który wówczas należał do Polski. Natomiast w czasie wojny, konkretnie w latach 1943–1945, pracował w niemieckim Spółdzielczym Banku Aptekarzy, który mieścił się na parterze Pałacu Popielów przy ul. Basztowej 3 (w latach 1939–1944: Wehrmachtstrasse 3). Pierwsze piętro tej kamienicy zajmowała niemiecka Izba Aptekarska – do której Stanisław Proń często zachodził, żeby porozmawiać z pracującymi tam znajomymi Polakami. Legitymacje wydane przez obie te instytucje umożliwiały polskim pracownikom m.in. poruszanie się po mieście po godzinie policyjnej, co dla Stanisława Pronia miało ogromne znaczenie, ponieważ współpracował w tym czasie z ruchem oporu – pełnił funkcję oficera wywiadu Krakowskiej Dywizji Armii Krajowej, a w jego mieszkaniu przy ul. Zyblikiewicza 5 odbywały się konspiracyjne zebrania.
Początek historii krakowskiego Muzeum Farmacji to 10 września 1943 roku, kiedy to do mieszczącej się na I piętrze Pałacu Popielów Izby Aptekarskiej Niemcy przywieźli liczne przedmioty aptekarskie o zabytkowym charakterze, które zarekwirowali Aleksandrowi Włosińskiemu, częstochowskiemu aptekarzowi i kolekcjonerowi. To właśnie pod tą datą Stanisław Proń, który te przedmioty oglądał, odnotował w swoim pamiętniku, że jak tylko wojna się skończy, to spróbuje zorganizować w Krakowie muzeum aptekarstwa. I rzeczywiście: 16 listopada 1946 roku, jako dyrektor i radca prawny polskiej już wtedy Okręgowej Izby Aptekarskiej w Krakowie, rozesłał do wszystkich aptekarzy ówczesnego województwa krakowskiego apel, aby przekazywali do tworzącego się muzeum wszystko to, co już nie było w ich aptekach potrzebne, a mogłoby mieć wartość dla tworzącego muzeum. Apel ten spotkał się z bardzo żywym odzewem: do Krakowa zaczęły napływać dawne aptekarskie utensylia, zabytkowe naczynia apteczne, różnego rodzaju dokumenty, dawne lekospisy itp. – którym na miejscu zakładano karty katalogowe i które, jeśli była taka potrzeba, poddawano renowacji.
Tak było do grudnia 1950 roku – jako że w styczniu 1951 wszystkie polskie apteki, które do tej pory były prywatną własnością poszczególnych aptekarzy, zostały przez komunistyczne władze ówczesnej Polski odebrane ich prawowitym właścicielom i upaństwowione. W wyniku tej nacjonalizacji zlikwidowano również aptekarski samorząd, czyli okręgowe izby aptekarskie, w tym również Krakowską Okręgową Izbę Aptekarską, w której organizowane było muzeum.
Ale dla tworzącego się muzeum była to, paradoksalnie, pomyślna okoliczność: po zlikwidowaniu izb aptekarskich zbiory muzealne na półtora roku, tzn. od stycznia 1951 do lipca 1952, przejęło Ministerstwo Zdrowia, w związku z czym Stanisław Proń uzyskał przy tej okazji formalne prawo do objęcia kwerendą wszystkich polskich aptek – co było możliwe właśnie dlatego, że apteki te nie były już prywatne, więc nikt nie mógł mu takiej kwerendy odmówić. Inna sprawa, że to, co z tych aptek wówczas zabierał, leżało zwykle w piwnicach i na strychach, jako że były to już przedmioty wycofane z użycia. W sumie w latach 1952–1959 dr Proń przebadał łącznie około 1200 aptek rozmieszczonych w szesnastu ówczesnych województwach, czego efektem jest zasadnicza część dzisiejszej kolekcji Muzeum. Kolejna zmiana organizacyjna nastąpiła w sierpniu 1952 roku, kiedy to decyzją Ministra Zdrowia zgromadzone zbiory w sensie formalnym przejęła Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie i odtąd przez następnych 8 lat Muzeum funkcjonowało pod nazwą: Ośrodek Dokumentacji Farmaceutycznej G.B.L. z siedzibą w Krakowie. Uroczyste otwarcie tego „ośrodka” odbyło się 20 września 1956 roku. W przygotowanym dla gości opracowaniu Stanisław Proń zaznaczył, że ekspozycja obejmuje tylko około 40% wszystkich zbiorów i że pozostałe muzealia, zwłaszcza te wymagające zabiegów konserwatorskich, przebywają w muzealnym magazynie. Natomiast 5 lat później, 1 stycznia 1961 roku, decyzją Ministerstwa Zdrowia, zbiory muzealne zostały włączone do Wydziału Farmaceutycznego ówczesnej Akademii Medycznej w Krakowie, pod nazwą: Muzeum Farmacji. Zbiory te obejmowały wówczas około 15 tysięcy eksponatów, biblioteka liczyła około 5 tysięcy woluminów, zaś archiwum 230 tematycznych tek.
Warunki ekspozycyjne w pomieszczeniach przy ul. Basztowej 3 nie były optymalne dla tego typu kolekcji. Stąd starania zarówno Stanisława Pronia, jak i jego następców, o inną lokalizację. Starania te zostały uwieńczone sukcesem dopiero w 1978 roku, kiedy to ówczesne władze Krakowa przydzieliły kamienicę przy ul. Floriańskiej 25 wraz z oficyną, co prawda zrujnowanej, ale za to z gwarancją, że również ze środków miasta zostanie przeprowadzony gruntowny remont, połączony ze zmianami struktury budynku, dostosowującymi ją do potrzeb ekspozycyjnych, i z konserwatorskimi pracami nad zabytkowymi elementami tej czternastowiecznej kamienicy. Remont ten, prowadzony przez Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych Krakowa, trwał blisko 10 lat, głównie z powodu licznych i żmudnych prac konserwatorskich przy zabytkowych elementach architektonicznych i elementów wystroju – takich na przykład jak kamienne renesansowe portale, zabytkowe drewniane stropy czy osiemnastowieczny fresk przedstawiający stylizowany ogród. Przekazanie Muzeum Farmacji kamienicy przy ul. Floriańskiej 25, radykalnie zmieniło jego rangę: trzykrotnie większa od poprzedniej powierzchnia użytkowa nowej siedziby umożliwiła wyeksponowanie 95% posiadanych zbiorów, a nowa lokalizacja – przy Trakcie Królewskim – sprawiła, że Muzeum zaczęło odwiedzać nieporównanie więcej osób niż poprzednio, w szczególności z zagranicy. Przy okazji tego remontu tzw. klucze, czyli elementy dekoracyjne na fasadzie Muzeum, otrzymały formę symboli aptekarskich, co w sensie symbolicznym na stałe wpisało Muzeum Farmacji w kulturalny pejzaż Krakowa.
Stała ekspozycja Muzeum Farmacji jest rozmieszczona na wszystkich pięciu poziomach, od gotyckich piwnic począwszy, na strychu kończąc – co w przypadku piwnic i strychu ma również merytoryczne uzasadnienie. W piwnicach dawnych aptek przechowywano zwykle substancje, które łatwo ulegały zepsuciu w pomieszczeniach jasnych i suchych, a nie psujących się w wilgotnych i ciemnych, takich jak wosk, oliwa itd., a w czasach nowszych, jeszcze w pierwszej połowie XX wieku, materiałów łatwopalnych, na przykład fosforu. Z kolei strych apteczny, jako miejsce suche i przewiewne, był wykorzystywany do suszenia i przechowywania ziół leczniczych.
W krakowskim Muzeum Farmacji są dwie piwnice ekspozycyjne. W pierwszej z nich na pierwszy plan wybijają się beczki na wino i koło do robienia świec (dawne aptekarstwo nie ograniczało się wytwarzania i handlu lekami), w drugiej zostały zgromadzone przedmioty związane z pracą laboratoryjną – dawne aparaty destylacyjne, retorty, szklane alembiki, filtry, tygle, prasy itp. W sali na parterze są eksponowane meble z dawnych aptek klasztornych, a także godła własne dawnych aptek – na przykład godło Murzyn, które stało się modne w późnym średniowieczu i w okresie renesansu, ze względu ówczesny import z krajów egzotycznych dużych ilości surowców leczniczych. W czterech pokojach na I piętrze są eksponowane meble apteczne w stylu empire, a także portrety pierwszych profesorów farmacji w krakowskiej uczelni i portrety seniorów Gremium Aptekarzy Krakowskich, meble apteczne w stylu barokowym i biedermeierowskim, w pokoju ozdobionym roślinnymi freskami – kolekcja wag aptecznych, wreszcie pamiątki po Ignacym Łukasiewiczu i Janie Zehu – farmaceutach, którzy pierwsi na świecie, w lwowskiej aptece Piotra Mikolascha, wydestylowali z ropy naftowej naftę nadającą się do stosowania w lampach naftowych i używanej też w tam tych czasach jako lek dermatologiczny.
Na ścianach klatki schodowej dominują XIX-wieczne dyplomy ukończenia studiów farmaceutycznych, upamiętniające ówczesną zmianę statusu aptekarstwa z dziedziny kupiectwa w dziedzinę o charakterze uniwersyteckim, natomiast na ścianie między II i III piętrem eksponowane są portrety członków pierwszej Rady Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego (1947), kalendarium historii nauczania farmacji na tej uczelni (od 1783 roku) i, w gablocie, insygnia dziekańskie. Natomiast w salach II piętra prezentowane są m.in. dawne naczynia apteczne, w tym bardzo cenna kolekcja majoliki aptecznej, surowce lecznicze pochodzenia mineralnego, takie jak aurypigment, cynober czy chalkantyt, surowce lecznicze pochodzenia zwierzęcego, w tym ludzkiego, poza tym dawne odważniki i inne utensylia apteczne (pigulnice, tabletkarki, drażetkarki itp.), pamiątki po Tadeuszu Pankiewiczu, właścicielu krakowskiej apteki „Pod Orłem” i autorze przetłumaczonej na kilka języków książki pt. Apteka w getcie krakowskim, a także ekspozycja pt. Co zostało z dawnych krakowskich aptek.
Ostatnia sala ekspozycyjna, prezentująca eksponaty związane z surowcami leczniczym pochodzenia roślinnego, została urządzona na strychu – co, jak już wspomniałem, miało również swoje merytoryczne uzasadnienie. Natomiast w oficynie Muzeum, w jednym z pomieszczeń na parterze, znajduje się biblioteka, w której przechowywane są dawne zielniki, farmakopee i inne druki związane z historią aptekarstwa, współczesne albumy i podręczniki z historii medycyny i farmacji, teki archiwalne, w których gromadzone są dokumenty i fotografie dotyczące wybitnych polskich farmaceutów, a także filmy i slajdy, które pod różnymi kątami ilustrują dzieje aptekarstwa polskiego i europejskiego.
Teraz kilka słów o tym, czym pracownicy tego muzeum się zajmują. Jest to uzupełnianie informacji w kartach katalogowych i redagowanie brakujących podpisów do eksponatów, jedno i drugie związane z poszukiwaniem odpowiednich informacji w dawnym piśmiennictwie medycznym i farmaceutycznym; prowadzenie wykładów z historii farmacji dla studentów Wydziału Farmaceutycznego UJ, prowadzenie badań naukowych i publikowanie ich wyników w postaci referatów podczas krajowych i międzynarodowych konferencji poświęconych historii farmacji, a także w postaci artykułów i książek, jak również organizacja różnego rodzaju imprez popularyzujących zarówno samo Muzeum, jak i historię farmacji w ogóle, takich na przykład jak pokazy na zewnątrz Muzeum podczas Nocy Krakowskich Muzeów, czy konkursy – na przykład Ogólnopolski Konkurs Malarski pt. Materia medicinalis, materia artificialis czy Ogólnopolski Konkurs Poetycki pt. Recepta na wiersz.