Gabinet Ryszarda Kaczorowskiego Ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie

Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia
Gabinet Ryszarda Kaczorowskiego Ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie
ul. Ciołkowskiego 1J (Uniwersyteckie Centrum Przyrodniczego im. Profesora Andrzeja Myrchy)
15-245 Białystok
tel. (85) 738 82 69
bg@uwb.edu.pl
www.bg.uwb.edu.pl/?pid=Gabinet_R.Kaczorowskiego

wstęp bezpłatny
poniedziałek – piątek: 9.00–15.00
sobota: 10.00–14.00

dyrektor: dr hab. Piotr Chomik, prof. UwB
kustosz: dr hab. Adam Czesław Dobroński, prof. UwB; mgr Jolanta Żochowska

Gabinet Ryszarda Kaczorowskiego Ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie
Podczas uroczystości nadania Audytorium Biblioteki Uniwersyteckiej imienia „Ryszarda Kaczorowskiego Ostatniego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie” w marcu 2011 r. Pani Prezydentowa Karolina Kaczorowska, poinformowała o podjęciu decyzji o przeniesieniu do Biblioteki Uniwersyteckiej im. Jerzego Giedroycia wyposażenia warszawskiego gabinetu, pozostałego po zmarłym tragicznie w 2010 r. Prezydencie Kaczorowskim. 28 maja 2011 r. po spotkaniu Dyrekcji Biblioteki Uniwersyteckiej i prof. Adama Dobrońskiego z Panią Prezydentową, sprowadzony został z Warszawy do Białegostoku ostatni gabinet Ryszarda Kaczorowskiego. Akt przekazania mebli, księgozbioru i pamiątek w oczach rodziny Prezydenta jest traktowany jako jego ostatnia, symboliczna podróż do miasta, w którym się urodził.
W chwili obecnej na ekspozycję Gabinetu Prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego składa się cały księgozbiór, ofiarowany Bibliotece w latach 2009-2011, liczący 1883 woluminy książek, 196 czasopism (48 tytułów), 442 jednostki zbiorów specjalnych, 27 grafik, 232 egzemplarze zbiorów muzycznych oraz 147 dokumentów życia społecznego. Natomiast pamiątki, podarki, medale, dyplomy, obrazy i przedmioty osobiste, stanowiące wyposażenie gabinetu, zamykają się w sumie 186 pojedynczych eksponatów.
Centralne miejsce ekspozycji zajmuje biurko i rzeźbiony w drewnie fotel w stylu gdańskim, zaopatrzony w herb Jelita, którym tytułowała się rodzina Kaczorowskich. Dodatkowe umeblowanie stanowią regały i przeszklone witryny, na których ustawiony był prezydencki księgozbiór, co również zostało odtworzone w ekspozycji.
Prawdziwa wartość gabinetu Prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego ukryta jest jednak przede wszystkim w memorabiliach, które za życia ich właściciela zapełniały ściany i półki regałów. Są to najróżniejsze przedmioty, zbierane przez Prezydenta w ciągu dwudziestu lat jego życia i działalności w wolnej Polsce. Świadczą o uznaniu, jakim cieszył się Ryszard Kaczorowski w całym kraju, zarówno wśród najwyższych władz parlamentarnych, jak i władz samorządowych, wśród szkół, placówek naukowych i wychowawczych, stowarzyszeń, organizacji, przedsiębiorstw, wreszcie wśród zwykłych obywateli, których Prezydent spotykał codziennie na swojej drodze.
Szczególnie bogatym zbiorem eksponowanym w gabinecie są dyplomy i towarzyszące im pamiątki, poświadczające nadanie Ryszardowi Kaczorowskiemu tytułu honorowego obywatela najróżniejszych miast i gmin. Kolekcja przedmiotów gabinetu Prezydenta składa się również z wielu drobiazgów, będących formą wdzięczności za wieloletnią przyjaźń, m.in. z generałem broni, pilotem Andrzejem Błasikiem.
Niektóre z nich podarowane zostały z okazji urodzin Ryszarda Kaczorowskiego, inne w trakcie częstych wizyt w miastach lub prywatnych przedsiębiorstwach.
Zgromadzone przedmioty świadczą także o licznych kontaktach ze środowiskami kombatanckimi i wojskowymi. Na ścianach gabinetu przewijają się pamiątki ofiarowane Prezydentowi przez rektorów polskich uczelni wyższych.
Wzruszają podarunki, które Ryszard Kaczorowski otrzymywał przy okazji swoich wizyt w szkołach we Wrocławiu, Sulejówku czy w Gorzowie Wielkopolskim.
Prawdziwą skarbnicą osobistych przedmiotów prezydenta jest jego biurko. Stoi tam zwykły zegarek, przybornik na długopisy, zdjęcia żony, córek i rodziny, okulary, pióro i atrament.
W Gabinecie prezentowana jest wystawa stała pt.: „Ryszard Kaczorowski 1919-2010” przedstawiająca życie i działalność Prezydenta na przestrzeni dziejów. Ponadto przygotowywane są cykliczne wystawy poświęcone poszczególnym zagadnieniom z jego życia, związane m.in. z: harcerstwem, działalnością emigracyjną, pobytem w Białymstoku i na Uniwersytecie. W Gabinecie odbywają się spotkania dotyczące rocznic tragedii smoleńskiej, spotkania naukowe i popularnonaukowe oraz promocje książek.

 

Eksponaty

Fotel gdański wręczony Prezydentowi Ryszardowi Kaczorowskiemu razem z tytułem Honorowego Obywatela Miasta Gdańska. Uroczystość miała miejsce 18 marca 2008 roku w Dworze Artusa w Gdańsku. Na oparciu fotelu wyrzeźbiony jest herb Jelita rodu Kaczorowskich, zaś na zagłówku znajduje się herb miasta Gdańska.
Autor/Twórca: Zbigniew Żurawski
Czas powstania: 2008
Miejsce powstania: Miłobądz, Dąbrówka – pracownia „Meble Gdańskie – Zbigniewa Żurawskiego”
Materiał i technika: drewno, rzeźbiony
Wymiary: wys. 135 cm × szer. 75 cm × głęb. 72 cm
Nr inw.: GPK-169
Fot. Leszek Wróbel

Zdjęcie Ryszarda Kaczorowskiego, jego małżonki Karoliny oraz córek: Jadwigi (Jagody) i Alicji. Wykonane w „Zamku” – siedzibie prezydenckiej w Londynie pod adresem 43 Eaton Place, tuż po zaprzysiężeniu na prezydenta 19 lipca 1989 roku. Ryszard Kaczorowski przepasany jest błękitną wstęgą Orderu Orła Białego.
Czas powstania: 1989
Miejsce powstania: Londyn
Materiał i technika: papier fotograficzny, fotografia kolorowa, ramka drewniana
Wymiary: wys. 22,5 cm × szer. 17,5 cm
Nr inw.: GPK-138
Uwagi: oprawa drewniana, częściowo złocona
Fot. Leszek Wróbel

Kordelas, czyli długi, prosty nóż myśliwski, nadany Ryszardowi Kaczorowskiemu w listopadzie 2007 roku. Wyróżnienie to nawiązuje do honorowej i paradnej broni noszonej przez leśników w okresie II Rzeczypospolitej, od 1930 roku będącej stałym elementem galowego umundurowania leśnika. Głownia kordelasa wykonana jest z wysokostopowej stali nierdzewnej, zaś jelec broni ma formę głowy Orła Białego w koronie. Na prawej stronie głowni kordelasa wytrawione jest logo Lasów Państwowych oraz napis „Lasy Państwowe” w ornamencie z liści laurowych, zaś na lewej stronie umieszczono indywidualny numer 2406 (wpisany do legitymacji nadanej wraz z kordelasem). Pochwa, obciągnięta skórą, posiada klamrę z płaskorzeźbionym godłem Polski, przy pomocy której przytwierdza się kordelas do paska.
Materiał i technika: stal nierdzewna, pozłacany, etui skórzane
Wymiary: dług. 40 cm
Nr inw.: GPK-173
Fot. Leszek Wróbel

Ryngraf ofiarowany 4 września 2004 roku Ryszardowi Kaczorowskiemu z okazji 85. rocznicy jego urodzin i przedpremierowego pokazu filmu „Wszystko co nasze” przez Akademię Polonijną w Częstochowie i jej przyjaciół: Annę i Krzysztofa Jeżów, Barbarę i Jerzego Klimków, Małgorzatę i Ireneusza Makowskich oraz Barbarę i Krzysztofa Plaze. Film dokumentalny „Wszystko co nasze”, przedstawiający sylwetkę Ryszarda Kaczorowskiego, został zrealizowany dla potrzeb Akademii Polonijnej w Częstochowie (reż. Przemysław Młyńczyk, Leszek Wiśniewski).
Miejsce powstania: Częstochowa
Materiał i technika: mosiądz patynowany, grawerowany
Wymiary: wys. 24 cm × szer. 21 cm
Nr inw.: GPK-021
Fot. Leszek Wróbel

Pamiątkowe godło i dyplom potwierdzający nadanie tytułu Honorowego Obywatela Miasta Siedlce, podarowane Ryszardowi Kaczorowskiego 26 lutego 2008 roku podczas uroczystej Sesji Rady Miasta Siedlce.
Autor/Twórca: Urząd Miasta Siedlce
Materiał i technika: odlew metalowy cyzelowany, srebrzony
Wymiary: wys. 43 cm × szer. 35,5 cm
Nr inw.: GPK-184.

Obraz wykonany staraniem Klubu Seniora Lotnictwa w Katowicach w 1995 roku. Obraz zawiera oryginalny fragment niemieckiego bombowca Do-17E, jednego z dwóch zestrzelonych 1 września 1939 roku nad Olkuszem przez ppor. pilota Władysława Gnysia, który pilotował samolot Pł-11c. Było to pierwsze zwycięstwo polskiego pilota w II wojnie światowej.
Czas powstania: 1995
Materiał i technika: blacha miedziana repusowana
Wymiary: wys. 40,5 cm × szer. 61,5 cm
Nr inw.: GPK-131
Fot. Leszek Wróbel

Medal wydany nakładem Urzędu Miasta i Gminy Supraśl z okazji 500-lecia istnienia miasta. Podarowany Ryszardowi Kaczorowskiemu w grudniu 2000 roku, Honorowemu Obywatelowi Miasta Supraśla na mocy uchwały Rady Miejskiej z dn. 18 listopada 1991 roku.
Autor/Twórca: Jadwiga Szczykowska-Załęska
Czas powstania: 2000
Materiał i technika: brąz złocony, etui skórzane
Wymiary: wys. 9,5 cm × szer. 8,5 cm (etui), średnica 7 cm
Nr inw.: GPK-074
Fot. Leszek Wróbel

Wpinka upamiętniająca uczestnictwo w wielkich uroczystościach z okazji 50. rocznicy istnienia Szarych Szeregów. Obchody odbyły się w dniach 16–17 września 1989 roku w Warszawie. W trakcie obchodów odbył się zlot gwiaździsty zastępów harcerskich z całej Polski z udziałem dawnych członków Szarych Szeregów i żołnierzy AK oraz organizacji kombatanckich z kraju i zagranicy. Wówczas wręczono Krzyż Virtuti Militari przyznanego Szarym Szeregom przez prezydenta RP na Uchodźstwie.
Miejsce powstania: Warszawa
Materiał i technika: odlew metalowy cyzelowany, złocony
Wymiary: wys. 4,5 cm × szer. 2,5 cm
Nr inw.: GPK-056/2
Fot. Leszek Wróbel

Okulary prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego wraz ze skórzanym etui.
Materiał i technika: metal, szkło, etui skórzane
Wymiary: szer. 14 cm
Nr inw.: GPK-153
Fot. Leszek Wróbel
Akt nadania Honorowego Obywatelstwa Miasta Białegostoku Prezydentowi Ryszardowi Kaczorowskiemu.
Autor/Twórca: Urząd Miejski w Białymstoku
Czas powstania: 1990
Miejsce powstania: Białystok
Materiał i technika: papier, szkło, pismo odręczne
Wymiary: wys. 35,5 cm × szer. 25 cm
Nr inw.: GPK-185
Fot. Wiesław Wróbel

Pamiątka w formie klucza z herbem Białegostoku, ofiarowana przez prezydenta Białegostoku Ryszarda Tura z okazji 85. urodzin Ryszarda Kaczorowskiego 12 listopada 2004 r. (klucz zamykany w etui z herbem Białegostoku).
Autor/Twórca: Urząd Miejski w Białymstoku
Czas powstania: 2004
Miejsce powstania: Białystok
Materiał i technika: metaloplastyka, częściowo odlewany, częściowo ręcznie formowany, metal posrebrzany
Wymiary: dł. 28 cm
Nr inw.: GPK-186
Fot. Wiesław Wróbel